تاریخچه

 

تاریخچه­­­­­­­­­ی دانشگاه بدخشان ازبدوِ تولد تاکنون

(ازپیداگوژی تا موسسه­ی تحصیلات عالی و دانشگاه)

موسسه­ی تحصیلات عالی بدخشان درسال( 1340 )هجری بنام دارالمعلمین مستعجل تاصنوف نهم تهداب نهاده شده و به فعالیت های خویش درحد ظرفیت ومحدوه ی  خود آغاز نمود،  وبدین ترتیب درسال( 1350 )خورشیدی این نهاد  گامی به پیش رفته و بنام لیسه ارتقا نمود. پاورچین پاورچین درسال( 1366) خورشیدی با برداشتن گام های مؤفقانه تر وپیروزمندانه تر نام  موسسه عالی  تربیه معلم را به خود کمایی کرد،  ودرسال 1367 حسب دستورحکومت آن وقت بنام پیداگوژی ناصر "خسرو " نامگذاری شده  وبه سویه ی لیسانس درچوکات  معارف فارغ التحصیل می داد، این روند کماکان ادامه داشته ومسیر روبه پیش خود را می پیمود، اما  گفتنی است که در سال های( 1377 )آفتابی، هنگامی که  پروفیسور  برهان  الدین "ربانی" درشرایط  ناگوار و بحرانی کشور که همه نهاد های علمی وآموزشگاهی  درسراسر کشور سیرنزولی وافولی  ومرگ تدریجی خویش را پیموده و روز به روز حاکمیت طالبان دامن گستر می شد؛ وازسوی هم ممنوعیت های کثیری  فرا راه  فعالیت های فرهنگی وعلمی روزانه  وضع می گردید؛ فرمان  ایجاد  پوهنحی طب (دانشکده ی پزشکی ) را درولایت بدخشان صادر کرد،  هنوز این نهاد زیرنام "پیداگوژی ناصر خسرو " فعالیت می کرد. درآن برش زمانی که دانشکده ی پزشکی بربنیاد دستور مزبور به وجود آمد، درواقع تحصیلات عالی بدخشان دارای دوبال شد وفرصت پرواز بلند تر برایش بیشتر مقدور گردید.  دراین ذره یی  شک وتردید وجود ندارد که آقای "ربانی" طرح وبرنامه ی کار وخدمت را درکشور به صورت عالمانه درسرداشته ومی پرورانید، اما مداخلات داخلی، منطقه یی وجهانی سد ومانع راه وی قرارگرفته ودست های پلشت بیگانه نگذاشتند که ایشان قامت خویش را راست نماید. به هر روی،  پس ازگذشت یک مدت زمان با روی کار آمدن پوهنیار خسرو "نظری" دریک خیزش ارتقایی  این نهاد علمی  نام پوهنتون ( دانشگاه ) را بخود کسب کرد. این روند تدوام پیدا کرده وبالآخره  درسال 1382 خورشیدی بربنیاد فرمان حکومت انتقالی حامد "کرزی" پیداگوژی ناصر خسرو  به پوهنحی  تعلیم وتربیه(آموزش وپرورش) صعود کرد، اما با تأسف فراوان  که  فعالیت های دانشکده ی پزشکی بدخشان درسال های نخستین  حکومت کرزی به تعلیق  درآمده  وشماری از دانشجویانی که دراین نهاد مصروف کسب دانش  بودند،  به استان بلخ وکابل جهت ادامه ی تحصیل انتقال واعزام شدند.

از آن روزهایی که  طرح ایجاد  دانشکده ی پزشکی و نخستین سنگ بنای آن به دستور پروفیسور برهان الدین "ربانی" رییس جمهور پیشین کشور داده شد، دست کم بیست سال سپری می شود واستاد زنده یاد هم دراین اواخر با کاروان  شهداء و رحمت ایزد پیوست، ولی این خدمت احسن وماندگار وی ضبط ودرج دفترچه ی زمان شده؛ ازذهن وضمیر ها هیچ گاه زدوده نخواهد شد. پیرفرتوت زمان هم  20 سال را از سهم عمر وازکاخ وجود ما نیز، ربوده و این تعمیر را با کلنگ بُرای خویش آهسته آهسته تخریب می کند. درحقیقت بیست سال هستی ما به عالم نیستی وباد فنا رفته است. بربنیاد آن دستور،  دانشکده ی پزشکی دراین استان ایجاد شد وشماری از اساتید وآموزگاران دل سوز با احساس گرم ومتانت تمام درآن شرایط سخت وبغرنج  چراغ علم پروری وشمع دانش گستری را با تقبل وتحمل شداید فراوان ودشورای های بی کران، فروزان نگه داشته وبه مسوولیت ها ورسالت های انسانی خویش ادامه داده  و یک لحظه هم نگذاشتند که پرتو معرفت پراگنی و معارف افشانی دراین محدوده ی باستانی خاموش شود. ازاین بابت خدارا بی نهایت شاکریم؛

ازآن دوره تاکنون، تحصیلات عالی بدخشان با وجود همه افت وخیزهای نزولی وافولی،  چرخش های صعودی وجهش های عروجی زیادی هم داشته است.

قابل یادآوری است که  با سقوط حاکمیت طالبان و پدید  آمدن فضای نسبتاً باز درزنده گی مردم افغانستان وروی کار شدن حامد "کرزی"، به ویژه  در سال (1382) و وهله های نخستین این حکومت، تحصیلات عالی بدخشان به عنوان یک نهاد علمی درچوکات وزارت تحصیلات عالی ثبت وراجستر گردید.

روسای  موسسه­ی تحصیلات عالی و پوهنتون بدخشان به ترتیب زمانی

عبدالقدیر"بران" نخستین رییس  موسسه­ی تحصیلات عالی بدخشان:

 پوهنمل عبدالقدیر "بران" فرزند محمد اسلم  از سال( 1382 )خورشیدی  الی جدی 1384 به حیث رییس تحصیلات عالی بدخشان ایقای وظیفه نموده است، جهت وضاحت بیشتر، رفع ایهام وابهام زدایی وکسب معلومات بیشتر، اکنون دراین زمینه از آقای "بُران "می پرسیم که در دوره ی مدیریت 2 ساله ی خویش چه دست آورد های داشته و بارزترین فعالیت ها وخدمات  قابل ملاحظه اش در کادرعلمی  بدخشان،  به ویژه درجغرافیای  تحصیلات عالی این استان چه بوده است؟ پاسخ را از زبان خود ایشان می شنویم:

امام محمد "ساعی" :آقای "بُران" می شود که بارزترین وبرجسته ترین دست آورد های دوره ی ریاست خویش را به ایجاز واختصار شرح دهید؟

عبدالقدیر" بُران" مهم ترین کارهایی که من به عنوان رییس پوهنتون بدخشان درمدت دوسال انجام دادم قرارزیراست:

ـ   این نهاد ازانستیتیوت به تحصیلات عالی ارتقا کرد.

ـ   تحصیلات عالی بدخشان درچوکات وزارت تحصیلات عالی ثبت گردید.

ـ  ملکیت وجایداد ریاست دانشگاه بدخشان تثبیت گردید.

ـ   خانه های گرد چوبی ( روند هاوس) درمحوطه ی ریاست دانشگاه ایجاد شد.

ـ  لیلیه (خوابگاه) دانشجویان به صورت رسمی گشایش یافت.

 پوهنیارعبدالقدیر"مهان" دومین رییس موسسه­ی تحصیلات عالی بدخشان:

پس از برکناری عبدالقدیر "بُران" که ایشان از سال( 82 – 84  ) خورشیدی به عنوان رییس تحصیلات عالی دربدخشان خدمت کردند، عبدالقدیر"مهان" به سمت ریاست این نهاد علمی گماشته شد، آقای "مهان ازسال (1384) خورشیدی تا آغاز سال  (1391) خورشیدی یک دوره ی طویل به کرسی این ریاست تکیه زد. اکنون اززبان وی استماع می کنیم که دراین مدت دراز چه ابتکارات وتحولاتی را دردانشگاه بدخشان بوجود آورده اند.

امام محمد "ساعی": البته درتماس تلفنی که با آقای عبدالقدیر"مهان" برقرار کردیم، ایشان کارکردها ودست آورد های دوره ی دست کم هشت ساله ی خویش را چنین برشمردند:

ـ  50 جریب زمینی که درحال حاضر ساختمان دانشگاه درآن اعمارشده است

ـ  ایجاد چهارپوهنحـــــــــــــــی (دانشـــــکده)

ـ  آماده سازی 72 باب غرفه های درســی

ـ  ایجاد لیلیه نـــــسوان( خوابـــــگاه بانــــــــوان)

ـ  اعمار دیوار اطراف دانشگاه واقع دشت قرغ

ـ  جلب وجذب دست کم( 40 ) تن استادان کادری

ـ طرح وترتیب روابط علمی با سه دانشگاه تاجیکستان

پوهنیار خسرو" نظری" سومین رییس موسسه­ی تحصیلات عالی ونخستین رییس دانشگاه بدخشان:

اما، ورود پوهنیار خسرو"نظری "  را که ایشان درآغاز سال (1391) به سمت رییس  تحصیلات عالی استان بدخشان گزیده شدند، دوره یی خوانده اند که  پربار وپرتحرک وعروجی ! هرچند مدت کمی می شود که آقای " نظری" به عنوان رییس پوهنتون بدخشان  در رأس این اداره قرار گرفته است، اما از بابت دست آوردها  وابتکارات، هیچ کدام از روسای پیشین  با وی قابل مقایسه وسنجش نیستند، از این لحاظ  درخور ذکر است که با  گام نهادن  ایشان به این حوزه ی علمی؛  سیمای فزیکی ومعنایی پوهتنون بدخشان  به یک باره گی عوض شده واین نهاد شاهد تحول عمیق  وانقلاب ژرفی در شوون مختلف خود گردیده است. پوهنیار خسرو"نظری" که  جوان ترین رییس تحصیلات عالی  درولایت بدخشان از آغاز زایش ومولود  این نهاد تاکنون بوده است، بربنیاد تلاش ها وکوشش های پی گیرانه ایشان، تحصیلات عالی  بدخشان گواه دگرگونی هایی بی پیشینه در ساحات مختلف علمی، اداری، تأسیسی وانکشافی خویش بوده است. به هرزاویه وگوشه یی که درمحوطه  وصحن دانشگاه نگریسته  شود، همه شهادت به تغییرات مثبت وتحول صعودی این نهاد می دهند.

 معاونیت علمی، معاونیت امورمحصلان  وشوراهای علمی به صورت معیاری وعصری،  پاره یی  از دست آورد های وی دراین دوره ی کوتاه  محسوب می شود.  با  گام نهادن وی به این حیطه علمی  ساختار تشکیلاتی این نهاد  دربخش های اداری وکادری  با ملاک های امروزی نهاده ونهادینه شده وبه شتاب در انقلاب وتطور اثباتی است.  ازسوی دیگر، در بخش ساخت وساز واعمار ساختمان ها وتأسیسات، این نهاد خیلی متحول شده و صاحب پیکر منظم ومنسجم گردیده است.

اکنون مهم ترین تغییرات وتحولاتی را که پوهنتون بدخشان با حضور پوهنیار خسرو "نظری" پذیرفته است، آن را اززبان ایشان استماع می کنیم:

امام محمد "ساعی": عمده ترین دست آورده های شما ازآغاز قرارگرفتن تان در رأس این نهاد علمی چه بوده است، می شود که فشرده بیان نمایید؟

پوهنیار خسرو"نظری":اگر به صورت فشرده وموجز به آنها اشاره کنم قرار زیراست:

1  -  بخش دست هاوردها:

ـ ایجاد شورای علمی واخذ منظوری آن ازمقام وزارت.

ـ جلب ومعطوف ساختن کمک وهمکاری های تمویل کننده ها (دونرها)وعملی ساختن سه پروژه ساختمانی.

ـ ارتقای موسسه ی  تحصیلات عالی بدخشان به دانشگاه.

ـ ایجاد پوهنحی  شرعیات( دانشکده ی  شرعیات) .

ـ  ایجادکمیته های زیر:

÷  کمیته نظم ونسق

÷  کمیته نظارت وارزیابی ازروند تدریس.

÷ کمیته ورزشی.

÷ کمیته فرهنگی.

÷ کمیته بهداشت ومحیط زیست.

÷ کمیته حمایه یی ومشوره دهی.

÷ کمیته مبارزه با فساد اداری.

÷ کمیته معرفی دربورسیه ها.

÷ عقد قرداد وپیمان های علمی با دانشگاه های بزرگ ملی ومنطقه یی

÷ کمیته امتحانات درسطح  پوهنتون وپوهنحی ها (دانشگاه ودانشکده ها).

÷ فرستادن 12 تن ازاستادان به بورس های داخلی وبیرونی جهت اکمال دوره یماستری (کارشناسی )ارشد.

÷ ایجاد وفعال نموده بخش آموزش های شبانه

2  - دربخش اداری وساختار تشکیلاتی.

ـ پرکردن بست های خالی وتطبیق سیستم جدید رتب ومعاش.

ـ جلب وجذب ( 40) تن از استادان کادری

3 - دربخش مبارزه بافساد اداری وشفافیت وظیفه یی.

ـ  تخفیف مبلغ (4057000) افغانی درحجم ونرخ قرارداد های سال( 1392) نسبت به سال گذشته که کاملاً به نفع نظام چرخیده وبه خزینه ی دولت منضم شده است.

ـ  تحویلی مبلغ (104789) افغانی ازبابت بدل اعاشه به حساب واردات دولت که خود بیانگر شفافیت است.

ـ  بربنیاد بازنگریی که  دریک قلم مواد اعاشه یی  درسال( 1391) صورت گرفت، مبلغ (470000) افغانی دوباره به خزینه ی دولت افزوده شده.

ـ  تجدید(بازنگری) قرارداد نان خشک دانشجویان درسال(1392) که دراثر آن مبلغ(2600000) افغانی نسبت به سال پار ازمجموع  بهای قرارداد کاسته وبه حساب دولت افزوده شد.

4 ـ  دربخش اعمار، ساخت وساز وانکشافات زیربنایی.

ـ  اعمار ساختمان لیلیه نسوان( خوابگاه بانوان) به بهای) 46656994 (افغانی به همکاری کشورآلمان توسط موسسه (GIZ  ).

ـ   اعمار ساختمان سه طبقه یی  دانشکده ی زراعت که هنوز زیرکار است

ـ  تعمیروساختن کالبد تدریسی دانشکده ی زراعت و طعام خانه (تالارغذاخوری)

ـ  اعمار 10 باب تشناب درمحوطه ی ریاست دانشگاه واقع شهرجدید

ـ  بازسازی وترمیم ساختمان اداری ریاست دانشگاه به بهای 90 هزاردالرامریکایی ازبودجه انکشافی مقام وزارت تحصیلات عالی

ـ  بلندبردن بی سابقه یی سطح ظرفیت  وجذب دانشجویان بیشتر دانشگاه.

4 ـ دربخش تجهیزات وجلب کمک های بیرونی:

ـ  دریافت 20 پایه کمپیوتر ازسوی وزیردفاع کشور.

ـ  پنج پایه کمپیوترهمرا با 5 عدد مودیم ازطرف ذکریای سودا وکیل مردم بدخشان.

ـ  دریافت 5 پایه کمپیوترو انترنیت ازطرف شرکت روشن برای مدت ده سال.

گفته می شود که پیش ازاین پوهتنون بدخشان به صورت تام وتمام دریک حالت ایستا وبی تحرک به سر می برده است، اما آقای "نظری" این نهاد را پویایی وپایایی بیشتر بخشیده وشمار زیادی  کادرهای جوان را به دور ازهرگونه اِعمال سلایق وعلایق شخصی، فقط  برمبنای شایسته گی ها وبرازنده گی های علمی شان، جلب وجذب نموده است. همه گان را باوربرین است که با قدم نهادن آقای" نظری" و تکیه زدن آن به کرسی دانشگاه، این نهاد هویت خویش را بیشتر آشکار ساخته وکاملاً  رنگ علمی وصبغه اکادمیک را به خود اختیار کرده است.

مسوول تحلیل ،ترتیب ونوشته ها:           مسوول طرح،دیزاین ودرج اطلاعات

 امام محمد "ساعی"                      بحرالدین "حنیف"